Görecelilik, Dogmacılık ve Orta yol

[qualin]

Bir anektodla başlayayım:
Bir felsefe profesörü Antik Yunan hakkında bir konferans vermektedir. Sokrates hakkında bilgiler verir, felsefesini anlatır uzun uzun. Sonunda da Sonrates'in bir sözü hakkında bir soru sorar. Salonda bulunanlardan biri cevaplar: "O Sokrates'in kendi görüşü". Bu cevap üzerine profesör konferansı yarıda kesip salonu terkeder.

Neden böyle bir şey yapmıştır o profesör ? Çünkü her düşünce için efendim herkesin kendi fikridir deyip gçersek ortada konuşulabilir bir şey kalmaz. Ne kadar anlatırsanız anlatın karşınızdaki "katılmıyorum, o senin kendi görüşün" der ve her şey boşa gider. Ne kadar insan varsa o kadar ayrı, uzlaşamaz, konuşamaz fikir olur ve bunun adı da kaostur. Ama bunun tersi olsa, yani tek bir görüşe doğru desek ve ona katılmayanları yanlış olmakla suçlasak.. Bu durumda da dünyayı tek bir mutlak doğru ve ona ters olan "öteki" görüşler şeklinde ayırmış oluruz. Sonuçta da bir tarafta birbiriyle konuşamayan, uzlaşamayan fikirler yığını, diğer tarafta mutlak olduğu kabul edilen doğrular olur. Yani ya kaos, ya baskı.

Sizce bu durumda ne yapmak gerekir ? Bir tartışmada, ya da herhangi bir fikir alış verişinde izlenmesi gereken yol nedir ? Bir orta yolu nasıl bulabiliriz ?

[Arje Nova]

bunu düşündüğümde ben de işin içinden çıkamıyorum. herkesin farklı düşünmesi bizi bir yere götürmeyeceği gibi tek bir görüşün doğru olması da bir nevi dayatmadır. ama herkesin farklı bir düşüncesi olacağı kesin. bu düşünceler hoşgörü çerçevesinde tartışılır ve nedenleriyle akla uygunluğu değerlendirilirse en doğru olan belki bulunabilir. 'en doğru' kavramı burada kesin doğru olan değil (kesin doğru diye bir şey var mı emin değilim. doğrular kişilerin hayatlarına ve psikolojilerine göre değişmekte bana kalırsa) 'en doğru'dan kastım çeşitli seçenekler içinde çoğunluk sağlayan düşünce. ama bu kez de görüldüğü gibi azınlıkta birileri oluyor. bu hep böyle oldu, oluyor ve olmaya devam edecek.
sanırım bana göre en ideali ilk başta dediğim gibi hoşgörü çerçevesinde farklı fikirleri akla yatkınlığı yönünden incelemek. bu şekilde isteyen istediğini kabul edebileceği gibi kaos denen olay kavgalara ve düşmanlıklara yol açmaz. çünkü tek bir görüşün haklılığı ıspatlansa da farklı düşünenler her daim varlığını sürdürecektir.
bu arada eğer bu doğru ahlak, yasa gibi kavranlar içinse 'en doğru' dediğim kavramda karar kılınmalı.
Not: bu konunun içinden çıkamadığımın farkındayım. inanın bir kaç gün önce bunu arkadaşlarla tartışmış ve yine bu şekilde yarıda bırakmıştık

[ayshin]

İnsanların bu anlamda duyarlı olması gerekir..Karşısındaki insanın fikirlerine,doğrularına saygı duymalı..aslında fikirleri tartışmak insanlara yeni bakış açısı kazandırmak değil midir?
Orta yolun bulunması için de bunun bilincine varılmalı..

[Jeremiah]

Ehe ne diyim bende profesör gibi anlatırım anlatırım sonra da çekip gitmem o ortamdan tabii rakımı yudumlamaya devam edip muhabbetime devam ederim nasıl olsa öğrenecektir diye...

[qualin]

Yazan: Jeremiah

Ehe ne diyim bende profesör gibi anlatırım anlatırım sonra da çekip gitmem o ortamdan tabii rakımı yudumlamaya devam edip muhabbetime devam ederim nasıl olsa öğrenecektir diye...

Jeremiah zaten mesele bu öğrenmede. Zaten o örneği verme nedenim buydu. Yani salondaki profesör uzun uzun bilgi veriyor, öğretmeye çalışıyor ama o kendi görüşüdür diyen kişi öğenmek istemiyor ki. Katılmıyorum deyip kestirip atıyor. Yoksa kendi görüşüyle karşılaştırıp nerelerde Sokrates'e hak verdiğini, nerelerde katılmadığını söyler ve katılmadığı yer hakkında soru sorar, Sokrates'in neden öyle düşündüğünü anlamaya çalışır ve fikir yelpazesini geliştirmeye çalışırdı. Ama böyle yapmıyor. Katılmadığı için ilgilenmiyor, kendi görüşüyle karşılaştırıp bir diyaloga dönüştürmüyor. Benim demek istediğim de "o kendi görüşüdür" sözünün böyle bir yere gelmesi. İnsanların katılmadığı görüşlerin de öğrenilmesi gereken, öğrenildiğinde kendi görüşlerini, genişletebilecek görüşler olduğunu düşünmemesine kadar varmasıydı

Bir de

Yazan: Fragment of Mercury

...
Bu düşünceler hoşgörü çerçevesinde tartışılır ve nedenleriyle akla uygunluğu değerlendirilirse en doğru olan belki bulunabilir. 'en doğru' kavramı burada kesin doğru olan değil (kesin doğru diye bir şey var mı emin değilim. doğrular kişilerin hayatlarına ve psikolojilerine göre değişmekte bana kalırsa) 'en doğru'dan kastım çeşitli seçenekler içinde çoğunluk sağlayan düşünce. ama bu kez de görüldüğü gibi azınlıkta birileri oluyor. bu hep böyle oldu, oluyor ve olmaya devam edecek.
sanırım bana göre en ideali ilk başta dediğim gibi hoşgörü çerçevesinde farklı fikirleri akla yatkınlığı yönünden incelemek. bu şekilde isteyen istediğini kabul edebileceği gibi kaos denen olay kavgalara ve düşmanlıklara yol açmaz. çünkü tek bir görüşün haklılığı ıspatlansa da farklı düşünenler her daim varlığını sürdürecektir.
bu arada eğer bu doğru ahlak, yasa gibi kavranlar içinse 'en doğru' dediğim kavramda karar kılınmalı.

Fragment of Mercury alıntıladığım sözlerin ve koyu yaptığım cümlen benim daha önce açtığım "Sizce Adalet nedir ? Ne olmalıdır ?" başlığında asıl sorduğum şeydi

[Arje Nova]

Yazan: qualin

Jeremiah zaten mesele bu öğrenmede. Zaten o örneği verme nedenim buydu. Yani salondaki profesör uzun uzun bilgi veriyor, öğretmeye çalışıyor ama o kendi görüşüdür diyen kişi öğenmek istemiyor ki. Katılmıyorum deyip kestirip atıyor. Yoksa kendi görüşüyle karşılaştırıp nerelerde Sokrates'e hak verdiğini, nerelerde katılmadığını söyler ve katılmadığı yer hakkında soru sorar, Sokrates'in neden öyle düşündüğünü anlamaya çalışır ve fikir yelpazesini geliştirmeye çalışırdı. Ama böyle yapmıyor. Katılmadığı için ilgilenmiyor, kendi görüşüyle karşılaştırıp bir diyaloga dönüştürmüyor. Benim demek istediğim de "o kendi görüşüdür" sözünün böyle bir yere gelmesi. İnsanların katılmadığı görüşlerin de öğrenilmesi gereken, öğrenildiğinde kendi görüşlerini, genişletebilecek görüşler olduğunu düşünmemesine kadar varmasıydı

Bir de



Fragment of Mercury alıntıladığım sözlerin ve koyu yaptığım cümlen benim daha önce açtığım "Sizce Adalet nedir ? Ne olmalıdır ?" başlığında asıl sorduğum şeydi

farklı olduğu için bir fikir dinlenmeye bile değer bulunmuyorsa hata burda işte. dediğin gibi farklı görüşler ve bunların dayanak noktaları konuşulmalı .' o senin fikrindir 'dendiğinde aslında içten içe bir hoşgörüsüzlük baş gösteriyor. ya da bir çeşit kalıpçılık.
adaletle ilgili konuyu okumamıştım şimdi göz attım...tesadüf işte

[qualin]

Yazan: Fragment of Mercury

farklı olduğu için bir fikir dinlenmeye bile değer bulunmuyorsa hata burda işte. dediğin gibi farklı görüşler ve bunların dayanak noktaları konuşulmalı .' o senin fikrindir 'dendiğinde aslında içten içe bir hoşgörüsüzlük baş gösteriyor. ya da bir çeşit kalıpçılık.
adaletle ilgili konuyu okumamıştım şimdi göz attım...tesadüf işte

Aynen, bence de hata farklı olanı dinlemeye değer bile bulmama. Ama göreceliliğin dayandığı yer de burası işte. Dogmacılık da bu soruna çözüm değil. Yani bir orta yol gerekli bence.

Adaletle ilgili konuyu okumadığını tahmin etmiştim zaten

Not: Bu konudaki ilk yazdığım mesajda Sokrates'i Sonrates yapmışım ama şimdi düzeltemiyorum. Düzeltilirse sevinirim

[Badeperest]

herkesin öznel görüşü vardır;ama orta yolun bulunması için genelin ortak istekleri karşılanmalıdır.aksi taktirde kaos oluşur.profesörün tepkisi de yerinde mi bu tartışılır.haklılığı yüksek.'doğru'nun cevabı kesin değildir.kaos ortamı kitlelerin isteklerinin gerçekleşmemesinden dolayı ortaya çıkar.belli bi kesimin değil genelin istekleri baz alınmalı.dogmalar yıkılmalı der kaosu isteyenler.dogmalar insanları yozlaştırır ve düşüncelerini sınırlar.orta yol genelin hayatını hürriyet önplanda olarak yapılandırmaktır.başa gelen şu ya da bu görüşlü insanların istekleri etkin olmamalıdır.biz seçiyoruz diyebilir çoğu kişi ama seçenekler kısıtlı olunca bu kadarını yapabiliyor halk.

[Arje Nova]

Yazan: Badeperest

herkesin öznel görüşü vardır;ama orta yolun bulunması için genelin ortak istekleri karşılanmalıdır.aksi taktirde kaos oluşur.profesörün tepkisi de yerinde mi bu tartışılır.haklılığı yüksek.'doğru'nun cevabı kesin değildir.kaos ortamı kitlelerin isteklerinin gerçekleşmemesinden dolayı ortaya çıkar.belli bi kesimin değil genelin istekleri baz alınmalı.dogmalar yıkılmalı der kaosu isteyenler.dogmalar insanları yozlaştırır ve düşüncelerini sınırlar.orta yol genelin hayatını hürriyet önplanda olarak yapılandırmaktır.başa gelen şu ya da bu görüşlü insanların istekleri etkin olmamalıdır.biz seçiyoruz diyebilir çoğu kişi ama seçenekler kısıtlı olunca bu kadarını yapabiliyor halk.

peki genelin fikri baz alındığında bu fikrin dışında kalanlar genel tarafından nasıl bir muameleye tabi tutulmalı ? 'en doğru' nun dışında kalan görüşler kötü mü sayılmalı, farklı mı? bunlar belli bir ikazla karşılaşmalı mı?bunlar hep aklıma takıldı...kusura bakma biraz fazla oldu sorularım ama

[qualin]

Yazan: Badeperest

herkesin öznel görüşü vardır;ama orta yolun bulunması için genelin ortak istekleri karşılanmalıdır.aksi taktirde kaos oluşur.profesörün tepkisi de yerinde mi bu tartışılır.haklılığı yüksek.'doğru'nun cevabı kesin değildir.kaos ortamı kitlelerin isteklerinin gerçekleşmemesinden dolayı ortaya çıkar.belli bi kesimin değil genelin istekleri baz alınmalı.dogmalar yıkılmalı der kaosu isteyenler.dogmalar insanları yozlaştırır ve düşüncelerini sınırlar.orta yol genelin hayatını hürriyet önplanda olarak yapılandırmaktır.başa gelen şu ya da bu görüşlü insanların istekleri etkin olmamalıdır.biz seçiyoruz diyebilir çoğu kişi ama seçenekler kısıtlı olunca bu kadarını yapabiliyor halk.

Profesörün tutumu yerinde mi tartışılır demişsin. Bu sözün de konuyla ilgili bence. Neye göre yerinde ? Yerinde mi diye tartışırken hangi kriterleri kullanacağız ? O kullandığımız kriterleri nereden çıkardık ? Onları çıkardığımız başka kriter var mı ?... Her kullandığımız kriterin kaynağını sorabiliriz, sonra kaynağın kaynağı... diye sorarız ve herkesin kabul ettiği bir kriter bulamazsak bu böyle sonsuza kadar gider. Zaten bence görecelilikle dogmacılık arasındaki gerilimin nedeni herkesin bir "yerinde", "en doğru".. gibi kavramlarının olması ama buna karşılık herkesin kabul ettiği ortak bir kriterin olmadığı düşüncesi. İkisini de kabul edersek bir çözüme ulaşamayız. Ama "en doğru"yu bir kriterden değil de uzlaşımdan çıkarırsak "en doğru" aynı zamanda "en iyi" de olur mu diye sorabiliriz. Çoğunluğun istediği şey iyidir diyebilir miyiz ? Çoğunluk kötüyü isterse azınlıklar ne olacak ?...

Bence profesörün tutumu yerinde. Çünkü konferansın amacı bir konuda bilgi vermektir, birilerinin katılacağı, onaylayacağı şeyler söylemek değil (bu ikincisinin adı politika zaten ). Konferansta profesör bilgi veriyor ama karşılaştığı cevap adamın bütün anlattıklarını boşa çıkaracak bir cevap. Bu durumda kalıp devam etse söyleyecekleri yine boşa olacak.