qualin

İki toplum tipinin de çok fazla örneği var ama kurucu filozoflarıyla da düşünürsek bu politik sistemlerin gelenek halini aldığı iki temel toplumdan söz edebiliriz: İngiltere ve Fransa. Bir örneği biraz değiştirerek veriyorum:

İngiltere'de bir metroda bir İngiliz soğuktan donarak ölüyor. Metrodan geçenler hiç ilgilenmiyorlar, sonra görevliler geliyor ve cesedi kaldırıyor. Bir yetkili olayla ilgili olarak şunu diyor: "Özgürce öldü!". Metroda donarak ölme özgürlüğü!. Sonra her şey normal bir şekilde devam ediyor, o sırada orada bulunanlar dışında kimse bu olayı bilmiyor. Orada bulunanlar da ilgilenmiyor zaten.

Aynı olay Fransa'da yaşanıyor, Fransız metrosunda bir Fransız ölüyor. Yoldan geçenler merakla bakıyorlar, görevlilerden önce gazeteciler geliyor ve ertesi gün gazetede çıkıyor bu haber. Ülke ayağa kalkıyor. Metro işletmecisiyle ilgili inceleme başlatılıyor. Genel görüş metronun bir kamusal alan olduğu ve kamusal alanda vatandaşların devletin sorumluluğunda olduğu şeklinde.

İlgiltere liberalizmin, Fransa ise Cumhuriyetçiliğin gelenek haline geldiği iki ülke. Aynı olay üzerine Fransa'da yaşanan tepkileri İngilizler, İngiltere'deki tepkisizliği Fransızlar anlayamıyorlar (biz de bu konuda Fransa'ya yakınız tabi ki). Çünkü iki toplum tipi birbirlerine tamamen zıt. Birinde aslolan birey, bireyin özgürlüğü, dokunulmazlığı; diğerinde aslolan cumhur, yani halk, yani toplum, yani devlet. Liberal bir toplumda bireyin ne olduğuyla ilgilenmek devletin işi değil, o özgürdir ve istediğini olabilir. Sadece yasalara uyması, bir başkasının özgürlüğüne müdahele etmemesi gerekir. Ama cumhuriyetçi bir toplumda bireyden öce yurttaştır o kişi ve bir yurttaş olarak, yani belli bir şey olarak yetiştirilir. Böyle olunca da liberal toplumlarda insan kendi başınadır, sokakta ölse özgürce ölmüştür denir ve geçilir. Ama cumhuriyetçi bir toplumda kimse kendi başına değildir. Çünkü her şeyden önce herkes yurttaş olmaları bakımında birbirlerine ve devlete karşı sorumludur, devlet de bütün yurttaşlara karşı sorumludur.

İki farklı toplum yapısını kabaca bu şekilde özetlersek, siz hangisini doğru ya da kendinize yakın buluyorsunuz ve dünyanın gidişinin hangisi yönünde olduğunu düşünüyorsunuz ?

Love means never say sorry

gurur iki ucu keskin bir bıçaktır (değnekli olanı da olur); gerekenden fazlası pişman ettirir, gerekenden azı değersizleştirir.

qualin

Soru şu şekilde de sorulabilir:

Siz kendisini yalnızca kendisinin belirlediği, kendinden üst, kendini aşan bir yapıya inanmayan, bu nedenle birbirilerinden bağımsız bireylerden oluşan bir topluma mı kendinizi daha yakın görüyorsunuz; yoksa bireyden önce yurttaş olan, yani kendisini aşan millet gibi bir bütünün üyesi olan, bu nedenle de o bütünün diğer üyeleri olan vatandaşlarına ve devlete karşı sorumlu olan yurttaşlardan oluşan bir topluma mı ? İlki yalnızca kendisine karşı sorumlu olan ve başkalarının haklarını gaspetmediği sürece başkalarının hayatlarıyla ilgilenmeyen, kimsenin de onun hayatıyla ilgilenmediği, mecbur kalmadıkça ya da özel ilişkilerin dışında birbirine çarpmayan atomlar gibi birbirinden bağımsız olarak yaşayan bir kendi halinde bireyler toplumu; ikincisi ise insan haklarına sahip bir birey olmakla beraber aynı zamanda kendisini, bir milletin mensubu olmak gibi, kendisi dışında ve kendisinden üst bir yapıya göre tanımlayan, bu nedenle de hem vatandaşlarına hem de devlete karşı sorumlu olan, bu anlamda başkalarını ve devleti de hesaba katarak eylemde bulunan bir dayanışma toplumu olarak tanımlanabilir.

Love means never say sorry

gurur iki ucu keskin bir bıçaktır (değnekli olanı da olur); gerekenden fazlası pişman ettirir, gerekenden azı değersizleştirir.

Helly

liberalizm bireylerin ozgurlugu demek. ve bunun yaninda da esitligi demektir ayni zamanda. devlet koruyucudur. bireylerin hukuki esitligini korur. kisiler ayni hukuki haklarla dogarlar . liberalizmde sadece sosyal ve ekonomik olarak bir esitsizlik vardir. durumlarina ve yeteneklerine gore kisiler farkli konumlarda olabilirler. zengilnler daha zengin olabilir. fakir de daha fakir olabilir devlet buna karismaz. serbest piyasa hakimdir ekonomide. ama tekelcilige de karsi cikilir.
ben bu gorusu destekliyorum. bence bireylerin ozgurlugu cok cok onemli. devlet benim hukuki esitligimi ve ozgurlugumu korusun yeter

KATRE

Türkiye'nin koşulları açısından Cumhuriyetçi düşüncenin hakim olduğunu düşünüyorum. Yurttaşların devlete, devletin yurttaşlarına karşı sorumluluklar taşıdığı kanaatindeyim. Zaten bu dengelerden biri şaştığı zaman büyük sıkıntılar doğmaktadır. Ülke bütünlüğü içinde ulusal düşüncede birlik ve beraberliğimiğiz olursa ve de devletin yurttaşlarına karşı koruma kollama, yardımcı olma ve hayat standartlarını yükseltme gibi görevlerini herkese eşit davranarak yaparsa laik ve demokratik cumhuriyetimizi uzun süre koruyabilir Dünya Medeniyetleri sıralamasında üst seviyelerde yerimizi alabiliriz. Yeter ki ilim, ulusal birlik ve demokrasi ön planda tutulsun.
Şu anda liberal görüş içinde değiliz. Bunun için ne ulusal sermayemiz ne kültürümüz ne de birikimimiz yeterli değil.Bu bize büyük devletlerin güdümcülüğünü getireceği kanaatindeyim.

Y O K

qualin

Evet liberalizmi çok güzel tariflemişsin bana göre. Liberal devletler için bekçi devlet denir zaten. Devletin tek görevi halkın can ve mal güvenliğini, temel haklarını korumaktır, bunun dışında kalan hiçbir şeyle ilgilenmez. İsteyen kimsenin hakkını engellemediği sürece istediğini yapabilir. Fakirler de vardır zenginler de ama bu ikisi arasında bir denge kurmak devletin işi değildir. Bu noktada zaten Sivil Toplum Kuruluşları öne çıkar. Onlar bağışlar yaparak fakirlere yardımda bulunurlar. Örneğin ABD'de her sene milyonlarca fakirin karnını doyuran STK'lar vardır. Ama yazında anlamadığım şey tekelciliğe karşı çıkılır kısmı. Liberal bir devlet nasıl ve hangi hakla tekelciliğe karşı çıkabilir ? Yani birisi aşırı zenginleşmişse ve tamamen yasal yollardan iş yaparak bir alanda tekel olmuşsa liberal bir devlet buna nasıl müdahale edebilir ki ? Geçen senelerde Microsoft'un kendi ürünlerini diğer ürünlerine karşı avantajlı hale getirecek bir yazılım piyasaya çıkarmasında olduğu gibi, anca haksız rekabet varsa devlet buna müdahale edebiliyor, bunun dışında liberal devlette tekelcilik de mümkündür.

Ama benim asıl sorduğum bu toplumsal düzenin sonuçları. Çünkü herkes birbirinden ve devletten bu kadar bağımsız olunca insanlar arasındaki ilişkiler de çok mesafeli hale geliyor. İngiltere belki de liberalizmin en genelenekselleştiği toplumdur ve İngilizler en soğuk toplum olarak bilinir. Bu bir tesadüf değil, çünkü liberal toplumlarda insanlar arasında ortaklık, beraberlik sağlayacak hiçbir bağ yok. Herkes yalnızca kendi hayatını düşünürse sokakta ölü birinin görülmesi o insanlar için çok sıradan bir olay olur tabi ki. Benim sormak istediğim daha çok insan ilişkileri açısından durumun nasıl olduğuydu, çünkü toplumsal düzenlerin insan ilişkilerini belirlediğini düşünüyorum. Bu nedenle sorduğum da, mesela komşunuz olarak soğuk insanları mı, yoksa sıcak insanları mı tercih edersiniz gibi bir soru Böyle bir soru sorma nedenim de soğuk insanları sevmeyip liberal bir toplumsal düzeni onaylamanın çelişik olduğunu düşünmem, örneğin İngiltere'nin toplumsal düzenini benimseyip İngiliz insanını sevmemek gibi

Love means never say sorry

gurur iki ucu keskin bir bıçaktır (değnekli olanı da olur); gerekenden fazlası pişman ettirir, gerekenden azı değersizleştirir.

qualin

Kesinlikle katılıyorum. Bizim gibi sıcakkanlı, dayanışmaya, birliğe ve beraberliğe bu kadar önem veren bir toplumun tamamen - İngiltere örneğindeki gibi - liberal birtplum olması mümkin değil bence de. Ben de herkesin kendi halinde olmasındansa beraber bir hayatı paylaşmasını tercih ederim.

Love means never say sorry

gurur iki ucu keskin bir bıçaktır (değnekli olanı da olur); gerekenden fazlası pişman ettirir, gerekenden azı değersizleştirir.

Gri

Hayır ne liberaliz ne de cumhuriyetçiyiz.

Ne liberal olabildik ne cumhuriyetçi kalabildik, ikisinin arasında yetişen bir nesil söz konusu son elli altmış yıldır ve onların ülkeye neler yaptığını herkes görebilir sanırım.

Gri

Bir de bir söz vardır, laissez faire, laissez passer diye, ne düşünürsünüz bu konuda?

Laissez faire, laissez passer: Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler.

Helly

liberal sistemde rekabetci piyasa oldugundan tekelcilik de burda rekabeti onlediginden devlet buna karsi onlemler ya da yaptirimlar aliyor . bu durumda bi mudahale olabiliyor. benim bildigim.

qualin

Tabi haklısın. Devlet serbest piyasa koşullarını sağlar ve herkese eşit davranır. Ama dediğim gibi bazı şirketler çok zengin olduğundan diğerleri karşısında duramayabilir ve bu nedenle bir tekelleşme ya da rakipsiz olma durumu olabilir. Tabi bu başka bi şirketin olmaması değil, tekel görünen şirketle rekabet edememesinden kaynaklanır. Yani bildiğimiz gibi bir tekelleşme olmaz tabi, rakipsizlik olabilir.

Love means never say sorry

gurur iki ucu keskin bir bıçaktır (değnekli olanı da olur); gerekenden fazlası pişman ettirir, gerekenden azı değersizleştirir.